Jak radzić sobie z podejściami

Przewyższenia, technika, trening i jak do licha czytać mapę?

Autor: Dahn
5 min czytania

Podejścia są częścią uroku wędrowania po górach. Prowadzą cię z dolin na punkty widokowe, przełęcze i szczyty – ale to również one w największym stopniu decydują o tym, jak wyczerpujący będzie dzień na szlaku (to samo dotyczy oczywiście jazdy na rowerze, ale dla uproszczenia w tym artykule posłużymy się przykładem wędrówki).

Dlatego nie wystarczy patrzeć tylko na to, ile kilometrów ma trasa. Długość to nawet informacja, której często brakuje w opisie górzystej wędrówki. Dzień na 12 kilometrów może być dość łatwy albo bardzo wymagający, zależnie od tego, ile metrów przewyższenia musisz po drodze pokonać w górę i w dół. Tutaj wyjaśniamy pojęcia i dajemy kilka prostych rad, jak zamienić smak krwi w ustach w przyjemne wyzwanie.

Co właściwie oznaczają metry przewyższenia?

Gdy trasa jest opisana na przykład jako 14 km i +650/-650 metrów przewyższenia , oznacza to, że w ciągu dnia w sumie wejdziesz 650 metrów w górę i zejdziesz 250 metrów w dół.

Nie jest to więc koniecznie różnica między najniższym a najwyższym punktem dnia. Jeśli szlak wznosi się o 200 metrów, opada o 100, wznosi o 300, opada o 550 i potem znów wznosi o 150, masz już 650 metrów dodatniego i 650 metrów ujemnego przewyższenia – mimo że kończysz na tej samej wysokości, na której zaczynałeś!

Dlatego metry przewyższenia tak dobrze nadają się do oceny, jak wymagająca jest wędrówka.

Jako bardzo przybliżona zasada:

  • 0–150 metrów przewyższenia: bardzo łatwo
  • 150–300 metrów przewyższenia: stosunkowo łatwo
  • 300–600 metrów przewyższenia: średnio wymagająco (pokonałeś 330 metrów? Właśnie wszedłeś na wieżę Eiffla!)
  • 600–1200 metrów przewyższenia: porządny dzień w górach
  • ponad 1200 metrów przewyższenia: wymagająco dla większości osób

Ale sama liczba nie mówi wszystkiego. 600 metrów przewyższenia rozłożone na cały dzień to coś zupełnie innego niż 600 metrów na krótkim, stromym podejściu. Duże znaczenie mają też podłoże, upał, wysokość nad poziomem morza i ciężar plecaka. A określenia takie jak „łatwy” czy „trudny” traktuj z przymrużeniem oka: wszystko zależy od tego, jak dobrze jesteś wytrenowany. Nasze 5 poziomów (czasem nazywanych stopniami trudności) opiera się głównie na różnicy wysokości, ale jest korygowane o nachylenie, podłoże i rozłożenie etapów w trakcie całej wycieczki.

I nie zapominaj o zejściach. Kosztują mniej kondycji, ale mogą być tym bardziej męczące dla ud, kolan i stóp. Nie stawiaj stóp ciężko, tylko idź miękko, ze sprężystymi kolanami – zmniejszysz ryzyko przemęczenia i poślizgnięcia. 

💡Nie myl metrów przewyższenia z wysokością nad poziomem morza. Metry przewyższenia to, jak wspomnieliśmy, pionowe podejście, które pokonujesz. Wysokość nad poziomem morza określa położenie danego punktu. Ta informacja ma znaczenie tylko wtedy, gdy przekracza 2000 m n.p.m.: wtedy rzadsze powietrze może zacząć dawać się we znaki, a siły nieco słabną. To, jak bardzo jesteś na to wrażliwy, jest sprawą czysto indywidualną i z czasem, gdy aklimatyzujesz się na wysokości, jest łatwiej.

Jak czytać mapę topograficzną?

Na mapie topograficznej kształt terenu przedstawiają poziomice. Każda linia łączy punkty leżące na tej samej wysokości nad poziomem morza.

Najważniejsze jest w gruncie rzeczy bardzo proste: Im gęściej leżą linie, tym bardziej stromy jest teren. Im większe odstępy między nimi, tym teren jest łagodniejszy. Na mapie możesz więc uzyskać znacznie lepsze wyobrażenie o wędrówce niż tylko z odczytania dystansu i metrów przewyższenia.

Zwróć szczególnie uwagę na to, jak rozłożone są podejścia danego dnia. Długi ciąg gęsto ułożonych poziomic oznacza, że czeka cię jedno nieprzerwane, strome podejście. Jeśli poziomice leżą rzadko, a szlak wije się w górę, prawdopodobnie czeka cię znacznie przyjemniejsza wspinaczka.

Jeszcze prostszym sposobem na zrozumienie terenu danego dnia jest profil wysokościowy, na którym trasa jest pokazana z boku. Widzisz na nim od razu, czy dzisiejsze 700 metrów przewyższenia to jedno długie podejście rano, kilka mniejszych wzniesień, czy solidny finał, gdy nogi są już zmęczone.

Różnicę wysokości możesz też szybko obliczyć, licząc, ile linii przecina szlak. Jeśli różnica między liniami na twojej mapie wynosi 50 metrów, a szlak przecina 10 linii, możesz spodziewać się 500 metrów przewyższenia. Praktyczne!

Jak efektywnie wchodzić pod górę w stromym terenie

Najczęstszy błąd na długim podejściu to zbyt szybki start. Łatwo o to, gdy masz dużo energii, a cel majaczy na horyzoncie. Gdy ścieżka pnie się w górę, tętno szybko rośnie, a tempo, które przez pierwsze pięć minut wydaje się dobre, może drogo kosztować pół godziny później.

Idź wolniej, niż myślisz. Znajdź tempo, w którym możesz iść długo bez konieczności zatrzymywania się. Krótkie, równe kroki są efektywniejsze niż duże susy. Wejdź w „mentalność wołu”, jak ujął to jeden z naszych gości. Jeśli kiedykolwiek miałeś okazję iść z przewodnikiem górskim, uderzające jest, jak wolno faktycznie chodzą ci świetnie wytrenowani sportowcy.

Kilka prostych trików robi dużą różnicę:

  • Zacznij spokojnie i nie trać ducha, jeśli na początku idzie opornie. Organizm potrzebuje około 20 minut rozgrzewki, zanim zacznie pracować optymalnie.
  • Stawiaj krótsze kroki, gdy robi się stromo.
  • Staraj się utrzymać równe tempo, zamiast przeplatać szybkie marsze z licznymi postojami.
  • Zatrzymuj się, kiedy chcesz, ale nie na zbyt długo: najlepsze są mikroprzerwy trwające 1–2 minuty. Wtedy organizm nie musi startować od nowa.
  • Gdy teren na to pozwala, stawiaj całą stopę, zamiast cały czas iść na palcach.
  • Pochyl ciało lekko do przodu, ale unikaj zginania się w pasie.
  • Używaj kijków trekkingowych, jeśli dobrze się z nimi czujesz. Pomagają się odpychać w podejściu i mogą odciążyć nogi na zejściu. Pomagają też znaleźć równy rytm.
  • Na naprawdę stromych odcinkach łatwiej może być iść małymi zygzakami niż prosto pod górę.
  • Zawsze miej pod ręką coś na energię: orzechy, czekolada i oczywiście woda dają potrzebnego kopa. Tylko nie najadaj się do syta.

Jak pewnie już zrozumiałeś, wchodzenie pod górę zajmuje czas. Kolejna przybliżona zasada mówi, że pokonanie 500 metrów przewyższenia zajmuje 1 godzinę, nie licząc czasu potrzebnego na przejście dystansu.

I nie ścigaj się z innymi. W górach różnice w naturalnym tempie podejścia szybko stają się widoczne. Najlepsze tempo to to, które sam potrafisz utrzymać. Wszyscy w końcu dotrą na górę.

Jak trenować przed górską wędrówką

Nie musisz mieszkać w Alpach, żeby trenować przed górską wędrówką. Najważniejsze jest przyzwyczajenie organizmu do długotrwałego wysiłku i powtarzających się podejść.

Zwykłe spacery to dobra podstawa, ale przed wycieczką z dużą liczbą metrów przewyższenia warto uzupełnić je podejściami pod górę.

Masz w pobliżu dobre wzniesienie? Wejdź i zejdź kilka razy. Schody też się sprawdzą, więc odpuść windę. Na siłowni to samo zadanie może spełnić bieżnia z dużym nachyleniem albo steper schodowy.

Przede wszystkim staraj się stopniowo zwiększać obciążenie. Zacznij kilka miesięcy przed wyjazdem i zwiększaj zarówno długość spacerów, jak i liczbę metrów przewyższenia. W ostatnich tygodniach dobrze jest zrobić kilka dłuższych wypraw trwających kilka godzin, najlepiej dwa dni z rzędu. Na wycieczce piesze często to właśnie połączenie wielu godzin i kilku dni wędrówki pod rząd jest tym, do czego organizm musi się przyzwyczaić.

Nie zapominaj też o treningu zejść. Schodzenie obciąża mięśnie inaczej niż wchodzenie. Przysiady, wykroki i step-downy to proste ćwiczenia, które wzmacniają przede wszystkim uda i pośladki.

Trenuj najlepiej w butach i z plecakiem dziennym, których zamierzasz używać na wycieczce. Dzięki temu przyzwyczaisz stopy i ciało do sprzętu jeszcze przed pierwszym dniem wędrówki.

Podejścia są warte wysiłku

Metry przewyższenia mogą na papierze wyglądać odstraszająco, ale wcale nie muszą takie być. Przy odpowiednim tempie, odrobinie techniki i kilku tygodniach przygotowań większość osób poradzi sobie ze znacznie większymi wyzwaniami, niż myśli.

I jest powód, dla którego wiele z najpiękniejszych wędrówek na świecie zawiera sporo podejść.

Najlepsze widoki rzadko znajdują się na parkingu.

Poznaj najlepsze oferty jako pierwszy

Background